Prawo do pożywienia: ku bezpieczeństwie i autonomii żywieniowej

Coraz bardziej umacnia się akceptacja koncepcji, że bycie wolnymi od głodu to fundamentalne prawo głoszone przez Naukę Społeczną Kościoła. Powszechna Deklaracja Praw Człowieka z 1948 r. jako pierwsza uznała prawo do pożywienia, jako prawo człowieka. Prawo to zostało następnie włączone do Konwencji o Prawach Ekonomicznych, Społecznych i Kulturowych (art. 11), przyjętej w 1966 r. i ratyfikowanej przez 156 państw, obecnie legalnie związanych jej przepisami. Aby można było osiągnąć bezpieczeństwo pożywienia, trzeba aby pokarm był zawsze osiągalny, aby można sobie było na niego pozwolić, aby był przygotowywany w sposób bezpieczny, aby ludzie mogli rozwijać się normalnie, by mieć wystarczające siły i aby mogli uniknąć chorób. Kiedy dostęp do żywności bezpiecznej, w wystarczającej ilości, i pożywnej jest widziany jako prawo człowieka, nie zaś jako dar miłosierdzia, rządy są zobowiązane do przedsięwzięcia jakichś środków.

1. Rozwiązania kontrowersyjne.  

W 2009 r. Olivier De Schutter, Specjalny Obserwator ONZ ds. Prawa do Pożywienia, zwrócił uwagę na przeciwstawne wzorce rolnictwa. Przedstawiono wiele sposobów rozwiązania problemu głodu, nie wszystkie są jednak do przyjęcia. Niektóre z nich opowiadają się za poszerzaniem współczesnych metod uprawy, biotechnologii oraz za powiększaniem terenu pod uprawy. Inne popierają metody uprawy na skalę przemysłową. Gdyby je przyjąć, jaka przyszłość czeka miliony ubogich rolników oraz ich rodziny? A co powiedzieć w związku z utratą bioróżnorodności nasion, chronionej przez tradycyjne metody uprawy?

2. Sytuacje inkluzyjne. 

Jak potwierdza raport IAASTD, trwałe rozwiązania problemu głodu można znaleźć tylko pod warunkiem, że metody uprawy uwzględnią ograniczenia ekosystemu. Metoda ta jest znana jako podejście Agroekologiczne. Integruje ona tradycyjną wiedzę i odkrycia współczesnej nauki. Ulepsza ona rolnictwo poprzez kursy dokształceniowe, wykorzystuje właściwe technologie w celu zwiększenia terenu upraw, troszczy się o prawa kobiet oraz o tradycyjną ludność, zapewnia bezpieczny dostęp do ziemi, wody i do źródeł energii dla wielu ludzi w krajach rozwijających się, tworzy systemy ostrzegające o nieurodzajach, hoduje nasiona odporne na suszę, eliminuje produkty genetycznie modyfikowane (GMO) i umożliwia otrzymywanie niskooprocentowanych kredytów dla rolników i dla kobiet w krajach rozwijających się. Jest bardzo prawdopodobne, że osiągnie się postęp, kiedy ONZ, międzynarodowe instytucje finansowe oraz WTO zaangażują się w zdecydowane i konkretne wsparcie krajów zmagających się z brakiem bezpieczeństwa odnośnie pożywienia.

2.1. Ekoagrotechnika i wspólnoty wiejskie.

Każde rozwiązanie powinno uwzględnić obecność ponad 500 milionów rolników, małych właścicieli ziemskich oraz ich organizacji. Kiedy gospodarka wiejska wzrasta, ma miejsce lepsza dystrybucja zysków, zmniejsza się ubóstwo, właściciele małych gospodarstw rolnych produkują mniej gazów cieplarnianych i chronią bioróżnorodność. Ekoagrotechnika, skupiona na sposobach upraw, troszczących się o zasoby naturalne, sprzyja agrotechnice dostosowanej do klimatu, regenerującej ziemię, dysponującej możliwościami zwiększenia zbiorów. W.g. raportu FAO, w krajach rozwijających się, redukcja przepaści pokoleniowej mogłaby zwiększyć produkcję o ponad 4%, co oznaczałoby redukcję liczby osób niedożywionych o ponad 17%.

2.2. Autonomia żywieniowa. 

Komitet ds. Bezpieczeństwa żywnościowego Świata (KBZ) to forum ONZ, gdzie bada się politykę dotyczącą bezpieczeństwa żywnościowego świata. Organizacje Społeczeństwa Obywatelskiego coraz bardziej angażowały się w proces reformy tegoż komitetu. Niektóre organizacje rolnicze, zwłaszcza Międzynarodowy Ruch Via Campesina rozwijają koncepcję autonomii żywnościowej. Koncepcja ta odnosi się do serii działań, realizowanych przy wsparciu organizacji podstawowych, domagający się uznania prawa ludzi do decydowania o ich systemach żywnościowych, rolniczych, o hodowli i rybołówstwie, w opozycji do posiadania pożywienia, będącego w większej części przedmiotem sił międzynarodowych rynków. Trzeba mieć żywność w wystarczającej ilości i bezpośrednio dostępną na danym terytorium. Aby odpowiedzieć na zmieniające się na rynkach światowych ceny, wiele krajów tworzy rezerwy żywności, aby pomóc ubogim obywatelom w byciu samowystarczalnymi w zakresie żywności.

2.3. Pomoc żywnościowa. 

Pomoc żywnościowa nie jest rozwiązaniem problemu, odgrywa jednak rolę zasadniczą. W 2011 r. FAO-WFP (światowy program żywnościowy, tj. World Food Programme) pomógł 86,4 milionom ludzi w 72 krajach, dysponując budżetem w wysokości 6 miliardów $ USD. Troskliwa uwaga największych darczyńców przenosi się obecnie na nabywanie żywności w krajach korzystających z ich pomocy. Nabywanie żywności na miejscu zmniejsza koszty i zdecydowanie zmniejsza niszczący efekt takiej pomocy dla miejscowego rynku rolnego.

2.4. Wychowanie. 

Priorytetami są: zaproponowanie nowej świadomości Ekoagrotechniki 500 milionom drobnych rolników, zmniejszenie napięć między producentami a konsumentami, zmniejszenie strat spowodowanych słabymi zbiorami, promocja, zwłaszcza w przypadku młodego pokolenia, umiejętności podejmowania decyzji konsumenckich na korzyść niewielkich upraw i produktów lokalnych. Potrzebne będą znaczące inwestycje. Należy ciągle zmieniać nawyki żywieniowe ludzi, aby zużywali jak najmniej ziemi, wody, energii, nawozów i produktów chemicznych. Na ziemi rośnie ponad 20000 roślin jadalnych, ale tylko kilkaset wykorzystuje się jako pokarm.

Gearóid Francisco Ó Conaire OFM

Advertisements
No comments yet.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: